“Doğan çocuğun ismi ‘Cumhuriyet”

Çankırı Karatekin Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkilap Tarihi Bölümü Başkanlığı tarafından organize edilen “Türkiye’de Cumhuriyet Düşüncesi’nin Gelişimi” konulu konferans dün 100. Yıl Kültür Merkezi’nde gerçekleştirildi.

Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Bahri Ata tarafından gerçekleştirilen konferansa katılım yoğun oldu.

“Cumhuriyet bir gecede ilan edilmedi” diyerek konferansına başlayan Doç. Dr. Ata, “Tarih kitaplarında Atatürk’ün 28 Ekim günü arkadaşları ile konuşarak, ertesi gün Cumhuriyeti ilan ettiği yazmaktadır. Esası böyle değildir. Araştırmacı tarihçi Halil İnalcık hocamız bununla ilgili bir çalışma yapmış ve Cumhuriyet’in 1 günlük bir dönem olmadığı yaklaşık 130 yıllık bir serüve gelişmelerden Osmanlı İmparatorluğu da etkilendi. Yaşanan bu etkilenme ile Fransa’ya eğitim amaçlı gidenler bura da sadece eğitim almadı, liberal fikirleri de aldı. Ayrıca yenilik çalışmaları çerçevesinde Fransa’dan öğretmenler geldi. Fransa’dan gelen bu öğretmenler Cumhuriyet kelimesini de kullanmaya başladı. 1845 yılında ilk defa  İstanbul’da meclis açıldı” dedi.

Jön Türkler ve o zaman çıkarılan gazetelerden de örnekler veren Ata, Çanakkale Savaşı esnasında Enver Paşa’nın ortaya attığı Cumhuriyet fikrine Mustafa Kemal Atatürk’ün zamanın erken olduğu fikrini söylediğini söyledi.

Ata, konuşmasının devamında ise, Türkiye’de çocuğun 1920 yılında doğduğunu ve isminin ise 3 yaşında verildiğini aktararak, “Doğan çocuğa ismi ünlü devlet adamı Abdurrahman Şeref efendi vermiş ve ‘Cumhuriyet’ demiştir” dedi.

Atatürk’ün kafasında demokratik bir Cumhuriyet anlayışı olduğunu da söyleyen Ata, John Down’un ‘Demokrasi ve Eğitim’ adlı kitabının bu çerçevede tercüme edilerek öğretmenlere ücretsiz dağıtıldığını belirtti. 1929 yılında yaşanan ekonomik kriz ve devamında gelen 2. Dünya Savaşı’nın demokratik Cumhuriyet  tezini engelleyen sonuç olduğunu söyleyen Ata, “Değerli gençler bu manada sizlere büyük görev düşüyor. Cumhuriyeti yaşatacak ve ilerletecek olanlar sizlersiniz. Cumhuriyet 1 gecede ilan edilmedi, 1.5 asırlık bir geçmişi var. İyi ecdat olmalıyız ve yarım kalan projeyi tamamlamalıyız.” dedi.