Dolar 32,5373
Euro 34,6829
Altın 2.439,06
BİST 9.645,02
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 22°C
Az Bulutlu
İstanbul
22°C
Az Bulutlu
Sal 24°C
Çar 22°C
Per 20°C
Cum 20°C

Takvimler Ve Kavramlar

Takvimler Ve Kavramlar
Dunlop&Falken
20 Şubat 2024 10:36
314

Bugün 20 Şubat 2024 ve 1. Cemre havaya düşüyor. Bu vesile ile bugünkü yazımda sizlere çocukken büyüklerimizin konuşmalarında duyduğumuz, eskiden kullanılan  takvimlere ait bazı kavramlardan bahsetmek istiyorum. Bu kavramların geçtiği konuşmalar hala hafızamda; Zemheri çıktı mı? Kasım’ın kaçı? Hangi Cemre düştü? Bu soğuklar Kocakarı Soğukları mı?  Hıdırellez’e kaç gün var? Hamsi’in kaçı? vs.

Öncelikle takvim konusunda bazı genel bilgiler  verelim; İnsanlar tarih boyunca zamanı farklı bölümlere ayırmışlar ve farklı takvim çeşitleri kullanmışlardır. Takvimler hazırlanırken ise  her daim gökcisimlerinin hareketleri esas alınmış ve takvimlerin düzenlenmesi için danışılanlar dönemin astronomları olmuştur. Bu doğrultuda Ay’ın veya Güneş’in hareketlerinin baz alınmasına bağlı olarak takvimler; Ay takvimleri, Güneş takvimleri ve Ay-Güneş takvimleri olarak sınıflandırılabilir.

1. Güneş takvimleri:

Güneş takvimi, güneşin konumuna dayalı bir takvim türüdür. Bu takvim, Dünya’nın Güneş etrafındaki bir tam turunu tamamlaması için geçen süreye, yani 365,24 güne dayanır. En popüler güneş takvimi, dünya çapında çoğu ülke tarafından kullanılan Gregoryen(Miladi) takvimidir. Bu takvim adını, 1582 yılında bu takvimi uygulamaya koyan Papa Gregory XIII’den almıştır. Ayrıca Rumi takvim, Pers ve Bahai takvimi de Güneş takvimine örnek verilebilir.

2. Ay takvimleri:

Ay takvimleri, Ay’ın Dünya etrafındaki bir tam turunu tamamlamak için harcadığı süreyi temel alır, bu da 29,53 gündür. Örneğin, Hicri takvim, Müslümanların dini bayramlarının tarihlerini belirlemek için kullanılan bir ay takvimidir. Yine Yahudi takvimi de Ay takvimine örnek olarak verilebilir.

3. Lunisolar (Ay-Güneş) takvimler:

Adından da anlaşılacağı gibi, bu takvim türü hem güneş hem de ay takvimlerinin bir kombinasyonudur. Hem güneşin hem de ayın konumunu dikkate alır. Bazı kültürler bu takvimleri ekim ve hasat tarihlerini belirlemek için kullanır. Çin ve Hinduların kullandığı takvimler örnek verilebilir.

            Bu genel bilgiden sonra, şimdi gelelim giriş bölümünde bahsi geçen kavramları açıklamaya.  Ülkemizde  1 Ocak 1926’dan itibaren miladi takvim kullanılmaya başlandı. Daha önce Osmanlı Devleti’nde ise  Tanzimat dönemine kadar Hicri takvim uygulanmış, Tanzimat’tan sonra Hicri ve Rumi takvimler birlikte kullanılmaya başlanmış, ardından sadece Rumi takvim kullanılmıştı. Rumi takvimde aylar; Zemheri, Gücük, Mart, Abrul, Mayıs, Kiraz, Ocak, Ağustos, İlk Güz, Orta Güz, Son Güz ve Karakış’tır.  Zemheri çıktımı? Sözünü çok duyardık. Zemheri Rumi takvimin ilk ayı ve tabii ki 14 Ocak- 13 Şubat arasına geldiği için  en soğuk aylardan. Rumi takvimde iki mevsim vardır; Kasım Günleri yani Kış Günleri, Hızır Günleri yani Yaz Günleri. Kasım Günleri 8 Kasım’da başlayıp 5 Mayıs’ta biterken, Hızır Günleri 6 Mayıs’ta başlayıp 7 Kasım’da biter. Kasımın kaçı sözü ise burada vücut buluyor.  Kış mevsiminin soğukları, 40 ve 50 günlük iki devreye ayrılır. Birincisine Erbaîn (Zemherir) ikincisine Hamsîn denir. 22 Aralık – 30 Ocak arasındaki 40 güne Erbaîn denir. 18 Ocak günü, mevsimin en soğuk günü sayılır. 30 Ocak’ta Erbaîn sona erip, 31 Ocak’ta ise Hamsîn başlar.

Cemre ise ilkbaharın gelişi ile birlikte önce havada, sonra suda, en son olarak da toprakta yaşanması beklenen sıcaklık artışlarını belirtmek için kullanılan bir tabirdir. Arapça kökenli bir kelime olan “Cemre”, “Kor Ateş” anlamına geldiğinden bir kor ateşin sıcaklığının (yani baharın gelişiyle birlikte dünyaya daha kuvvetli gelen güneş ışınlarının) hava, su ve toprağa etki etmesiyle ısınmanın gerçekleşmesi kastedilir. Cemre üç tane olup bunlardan;

Birinci Cemre, Rumi Gücük ayının 7’si, Miladi olarak ise 20 Şubat’ta havaya düşer.

İkinci  Cemre, Rumi Gücük ayının 14’ü, Miladi olarak ise 27 Şubat’ta suya düşer.

Üçüncü Cemre, Rumi Gücük ayının 21’i, Miladi olarak ise 6 Mart’ta toprağa düşer.

Soğuk Hava Dalgaları ise  Koca Karı Soğukları (Berdelâcuz); Rumi 4 Mart, Miladi 17 veya 18 Mart,  Gün Dönümü Fırtınası; Rumi 8 Mart,  Miladi  21 veya 22 Mart,  Abrulun Beşi Soğukları; Rumi 5 Nisan,  Miladi 18 Nisan, Sitte-i Serv Soğukları; Rumi 7-12 Nisan, Miladi 20-25 Nisan arasındaki soğuklardır.

Hıdırellez günü, Gregoryen takvimine (Miladi takvimi) göre 6 Mayıs, eskiden kullanılan Rumi takvim olarak da bilinen Jülyen takvimine göre 23 Nisan günü olmaktadır. Daha önce bahsetmiştik 6 Mayıs’tan 8 Kasım’a kadar olan süre Hızır Günleri adıyla yaz mevsimini, 8 Kasım’dan 6 Mayıs’a kadar olan süre ise Kasım Günleri adıyla kış mevsimini oluşturmaktadır. Bu yüzden 6 Mayıs Günü kış mevsiminin bitip sıcak yaz günlerinin başladığı anlamına gelir ki, bu da kutlanıp bayram yapılacak bir olaydır. Umarım sizlere takvim konusunda faydalı bilgiler verebildim. Her mevsim ve her ortamda güzelliklerin sizlerle olması temennisi ile sağlıklı günler dilerim.

REKLAM ALANI